Fındık

Kas 01, 2011 No Comments by admin

FINDIK Kayıngillerden bir ağaççıktır; sert bir kabuk içindeki yemişlerine de «fındık» denir. Kuzey Yarımküresinin ılık iklimli birçok yerlerinde, yurdumuzun Karadeniz Bölgesi’n- de geniş ölçüde yetişir. Fındık ağacı bodurdur. İlkbaharda başka ağaçlar gibi zengin çiçeklerle bezendiği görülmez. Fındığın erkek çiçekleri tırtılsıdır, dallara asılmış tırtıla benzer. Aynı ağaçta bulunan dişi çiçekler ise, çok küçük olduğundan, uzaktan gözle görülmez, çiçekler geliştikten sonra, tırtılsıların çiçek tozu çevreye saçıür, dişi çiçekleri döller. Döllenen yumurtalar fındık içini, yumurtalık çeperi de fındık kabuğunu meydana getirir. Dişi çiçeklerin çanak yapraklarından olgunlaşan fındıklar temmuz, ağustos aylarında toplanır. Fındık ağacı çok eskiden beri bilinen 34 metre boyunda bir ağaççıktır. Genellikle belli bir üşüme dönemine ihtiyaç gösterir ve bu yüzden ancak 30-41′inci enlemler arasında yetişir. Bu bakımdan Eski Dünya’da fındık için en uygun ülkeler Türkiye, Yunanistan, İtalya ve İspanya’dır.

Fındık çiçeği ayrı eşeyli ve bir evciklidir, yani erkek ve dişi çiçekler ayrıdır, ama aynı bitkide bulunur. Eriş kek çiçekler tırtılsı püskül, dişi çili çekler tomurcuk biçimindedir. Dişi çiçeğin tepesinde iki çift kırmızı iplik, alt tarafında ise birkaç tane tüylü yaprakçık vardır. Döllenmeden sonra bu yaprakçıklar gelişerek kadehçiği meydana getirir. Meyve olgunlaştığı zaman kadehçiğin içindeki yumurtacıktan bir ya da iki tohum oluşur (fındık içi). Fındık, Türkiye’nin kuzeydoğu kesiminde, Trabzon, Ordu ve Giresun illerinde çok eskiden beri yetişir ve yetiştirilir. Son zamanlarda Zonguldak ve Bolu illeri de bunlara katılmıştır. Bahçe fındığı tohumla ve çelikle üretilir. Türkiye’de yetişen başlıca fındık çeşitleri şunlardır: tombul (Giresun’un makbul yağlı fındığı); badem ve palaz (Trabzon fındığı); Değirmendere (uzun ve yağsızdır, taze iken tüketilir).

Fındık çok besleyici bir yemiştir.00 gr. fındık 682 kalori verir. Yağ, azot, karbonhidrat bakımından çok zengin olan fındıkta Bı, B2, C vitaminleri de vardır. Ayrıca, potasyum, fosfor, kalsiyum, demir gibi madensel maddeler de bulunur, Türkiye fındıkla-rındaki yağ (% 66,47) başka ülkelerde yetişen fındıklardakinden bol olduğu için, daha çok kalori sağlar. Fındık içi, çikolata yapımında, pastacılıkta kullanıldığı gibi çiğ olarak da yenir. Çürük fındıklardan elde edilen yağ, sabun yapımında, endüstrinin daha başka kollarında kullanılır. Fındık yağı 75 derecede donması bakımından endüstride çok değerlidir; eczacılıkta da bu yağdan yararlanılır.

Fındık Üretiminde Türkiye Birinci

Fındık içini ayıklayan Karadenizli kadınlar (Cumhuriyetin ilk yılları)

Dünyada en çok fındık yetiştiren ülke Türkiye’dir. Yurdumuzda 160.000.000′ı aşkın fındık ağacı vardır. Yılda ortalama 70-80.000 ton fındık elde edilir. Bu rakam ortalama dünya fındık üretiminin yarısından çoktur. Fındtk üretiminde, bizden sonra İtalya, sonra İspanya gelir. A.B.D’inde de fındık yetiştirilmesine gittikçe daha çok önem verilmeye başlanmıştır. Yurdumuzda fındık ağaçlarının kapladığı alana göre, elde ettiğimiz ürün İtalya ile İspanya’dakinden azdrr. Bizde fındık ağaçlarının kapladığı alan 150. 000 hektar kadar olduğu halde, İtalya’da 35.000, İspanya’da 25.000 hektar kadardır. Oysa, İtalya’da çok kez bizimkinin yarısına yakın ürün elde edilmektedir.
Kabuklu fındığın verimi cinsine göre değişir. Genel olarak, kabuklu fındık, ağırlığının yarısına yakın iç fındık verir.
Fındık ihraç mallarımızın en önemlilerin- dendir. Başlıca alıcısı Almanya, A.B.D., Fransa, İngiltere’dir. Yıllık ortalama iç fındık iihracatından elde ettiğimiz para yılda 200.000.000 lirayı geçer.

Fındık Çeşitleri

Fındık

Yurdumuzda fındığın birçok çeşidi vardır. Bunlar arasında ticarî değer taşıyanlar şunlardır:
Tombul Fındık. -— Türkiye fındık üretiminin % 80′inî bulur. Verimi % 45 – 52′ dir. Bir kilosunda 600′e yakın kabuklu fındık bulunur. İç tombul fındığın bîr kilosunda da 1.100 kadar fındık vardır. Dünyada en çok aranan çeşidi budur. Pastacı
lıkta, şekerleme, çikolata yapımında kulla- nılır.
Sivri Fındık. — Bu fındık her zaman kabuklu olarak ihraç edilir. Verimi % 43 – 45′ tir. Kimi bölgelerde yıllık ürünün % 20 – 30′unu sağlar.
Değirmendere Fındığı. — Daha çok, tazeyken yenir. Karadeniz bölgesinin «badem fındık» çeşidine benzer. Gölcük (Değirmendere) ilçesinin körfez kıyıları boyundaki topraklarında yetişir. Yıllık üretim 1.000 ton kadardır. Yassı, sivri olan Değirmendere fındığı, İstanbul ile çevresinin en tanınmış yemişleri arasındadır.
Ticari değeri olan başka fındık çeşitleri ise, «kara fındık»,, «kuş fındığı», «foşa fındık», «kan fındığı», «palas fındık», «ikiz fındık».

Fındığın Yetiştirilmesi ve Bakımı

Fındık az emekle yetişen bir ağaçtır. Kıyı bitkisi olan fındık ağacı, kıyıdan 30 km. içlere kadar, yüksekliği 600 m.’yi geçmeyen yerlerde yetişir. Fındık ağacının yüksekliği
5 - 6 m. kadardır. Tek tek dikilebildiği gibi, 6 - 7′si bir arada, hazırlanan ocaklara da dikilebilir. Fındık, çoğunlukla yere dökülen tanelerden çıkan fidanlarla, kendiliğinden ürer. Ayrıca, sincap, fare gibi hayvanlar dcL fındığın başka yerlere yayılmasını sağlar. Hele sincapların sonradan yemek üzere topladıkları fındıkları yere gömmesi, yeni fındık ağaç-larının çıkmasında büyük rol oynar. Fındık, bu doğal üreyişinin dibinde her yıl meydana gelen sürgünlerin bir kısmı kesilip alınır, bir kısmı da bırakılır. Ağacın dibi kazılarak gübrelenir.• Sürgünler birkaç yıl içinde kök salar. Bunlar sonbaharda kesilir, yeni çukurlara dikilir. Dikilecek sürgünlerin en az iki yıllık olmasına dikkat etmelidir.
Fındıklar, dış kabuklan sararmaya, iç kabukları kızarmaya başlayınca toplanır. Temmuz aylarında elle toplanıp sepetlere doldurulan fındıklar, harman yerine götürülerek yığılır. Burada bir hafta kadar güneşte bırakılarak kurumaları sağlandıktan sonra, küreklerle karıştırılıp dış kabuklarından ayrılır. Sonra, yeniden yere serilir, iyice kurutulur. Kurumuş fındıkları, çeşitli kalburlardan geçirerek, irili ufaklı boylara ayrılır. Bir kısmı kırma makinelerine gönderilerek, içleri çıkarılır. Elde edilen kabuklar da yakacak olarak kullanılır.
Fındık ağaçlarına en çok zarar veren «fındık kurdu» dur. Bunlar fındıkların içini yer, yumurtalarını da meyvaların içine bırakırlar. Bunlardan kurtulmanın başlıca yolu, ağaçları ilaçlamak, kurtları toplamak, kurtlu fındıkları yakmaktır. Böceklerin açtığı .delikler fındıklarda küf mantarlarının üremesine yol açar; bu da, fındıkları bozar.

Bibliyografya

Bu konuda dilimizdeki kitapların başlıca- ları. — Fındık Kongresine Rapor, 1935 -1955 (Kemal Peker, 1956); Fındık Bilgisi (K. Pe- ker, 1950); Fındık (S. A. Özkurt, 1950); Fındık Ağaçlarının Zararları ve Korunma Çareleri (Prof. Dr. Bekir Alkan, 1948); Fındık, İktisadî Kalkınmada önemi (K. Peker, 1943); Fındık Ziraatı Kılavuzu (Dr. H. M. Durukan, 1939); Fındıktan Yapılan Pastalar, Dondurmalar, Tatlılar (K. Peker); Fındıklarda Dal Kanseri Etmeni Nectria Galligena Bres’in Morfolojisi, Trabzon ve Giresun’da Bioekolojisi Üzerinde Araştırmalar (Doç. Dr. S. İren, 1971); Fındık İhracatının Geliştirilmesi Hakkında Rapor (İGEM., 1969); Fındık Gübrelemesi (ç. Genç,, 1969).