Sinop

SİNOP, Karadeniz Bölgesi’nin, Batı ve Orta Karadeniz bölümlerinin sınırı üzerinde bulunan bir ilimizdir. Topraklarını doğuda Samsun, güneyde Çorum, batıda Kastamonu illeri çevirir. İlin kuzeyi Karadeniz’le kuşatılmıştır. Merkez ilçesiyle birlikte 7 ilçesi vardır: Merkez, Ayancık, Boyabat, Durağan, Erfelek, Gerze, Türkeli. Bu ilçelere bağlı 13 bucağı, 423 köyü vardır. Sinop ilinin en önemli engebesi doğu-batı doğrultusunda uzanan İsfendiyar Dağları’dır. Bu sıradağlar üzerindeki Çangal Dağı 1.605, Zindan Dağı 1.750 metreye kadar yükselir.
İklim. — Sinop’ta bir deniz iklimi vardır. Yazla kış arasındaki sıcaklık farkları pek yüksek değildir. Yıllık ortalama sıcaklığın 14° olduğu Sinop şehrinde en soğuk ay (şubat) ortalaması 6°,6, en sıcak ay (ağustos) ortalaması 22°,9′dur. Sinop’ta şimdiye kadar ısının en çok 34°,5′e çıktığı, —8°,4′ye kadar düştüğü görülmüştür. Yıllık yağış tutarı ortalama olarak 662 mm.’dir.

Sinop haritası,milli parklar, ormanlar

Ormanlar. — İl yüzeyinin dörtte bire yakını (%23,5 kadarı), ormanlarla kaplıdır. Bu arada Zindan ve Çangal ormanları ünlüdür. Bu ormanlarda en çok rastlanan ağaçlar kayınla gürgendir. Türkiye’nin en modern tesisata sahip kereste fabrikalarından bîri. Zindan ormanlarının ürünlerini işleyerek ihracatını Ayancık iskelesinden yapar.
Akarsular. — Sinop ilinin en önemli akarsuları, ilin güneydoğu köşesinden geçen Kızılırmak’la buna soldan karışan Gökır- mak’tır. Gökırmak, Kastamonu ilinden gelerek, Sinop iline girer, Boyabat’la Durağan yakınlarından geçerek Kızılırmak’a karışır. Sinop’ta ayrıca birtakım küçük çaylar, dereler de vardır. Bu arada, Ayancık Çayı, Karasu Çayı, Celevit Çayı önemlidir.
Tarım. — Sinop ili topraklarının faydalanma bakımından bölünüşü şöyledir: %23,5 ekili-dikili topraklar, %3 nadasa ayrılan alanlar, %29 ormanlar, %3,5 çayırlar, otlaklar, %41 ürün vermeyen topraklar. İlde en çok tahıl ekimine önem verilir. Tahıl çeşitleri arasında buğday birinci, mısır ikinci gelir. İlin güneyindeki Gök-ırmak çevresi Çeltik ekiminin gelişmiş olduğu alanları meydana getirir.
Hayvan sayısı bakımından baş sırayı koyun alır (158.000). Sığır sayısı 136.000 kadardır. Sinop’ta ekonomi bakımından Ö-nemi olan bir başka ürün kolu da balıkçılıktır.
Sinop ili topraklarında önemli maden yoktur. İlin en önemli endüstri kuruluşu Ayancık’taki kereste fabrikasıdır. Küçük kuruluşlar olarak il sınırları İçinde bazı kereste işleyen atelyelerle, Boyabat’ta çeltik tesisleri vardır.

Sinop Şehri Karadeniz kıyısında Sinop Yarımadası’nın kıstak (berzah) yerinde kurulmuştur. Şehir deniz yolu ile İstanbul’a 303, Samsun’a 80 mil uzaklıktadır. İç Liman, Dış Liman diye anılan iki limanı vardır.
İç Liman güneyde, Dış Liman kuzeydedir. Sinop’un belli başlı caddeleri, merkezde bulunan Hükümet Konağı’ndan çeşitli yönlerde şehir içine dağılırlar. Bu caddeler arasında en önemlisi olan Atatürk Caddesi, Hükümet Konağı’ndan güneye doğru kıyıdaki parka kadar uzanır. 350 m. uzunluktadır, bulvar şeklindedir. Hükümet Konağı’ndan doğuya doğru giden cadde Kemalettin Sami Paşa
Caddesi, batıya doğru giden cadde ise Sakarya Caddesi’dir. 7 mahalleden meydana gelmiş olan Sinop şehrinin nüfusu 16.000′i aşar (1975 sayımı: 16.120).

Tarihte Sinop

SİNOP'TAN BÎR GÖRÜNÜŞ Bir yarımada üzerinde kurulmuş olan şehrin kıyıları hafif bir eğimle denize doğru iner. İki büyük limandan başka balıkçı tekneleri için de birçok koylar bulunur.

Sinop’un çok.eski bir tarihi vardır. İyi bir limanı bulunması, topraklarının verimli olması denizci milletlerin ilgisini Sinop’a çekmiş, pek çok millet bu eşsiz topraklara sahip olmak istemişti. M.O. II. yüzyıla kadar bazan sömürge olarak, bazan da bağımsız bir hayat süren Sinop, sonra Pontos krallarının ilgisini çekmeye başlamıştı. Mithridates şehri ele geçirdi. Sinop imar edilip geliştirilirken Romalılar’m saldırısına uğradı. Bu arada Marmaralı korsanlar da Sinop’u zaman zaman ele geçiriyorlardı. Bu durum 395′e, Roma İmparatorluğu’ nun ikiye ayrılmasına kadar sürdü. Ondan sonra Sinop, sırasıyla Pervaneoğullan’na, Çandaroğulları’na geçti. 1452′de Osmanlılar Sinop’u kesin olarak ele geçirdiler. Şehir o tarihten sonra devamlı olarak Osmanlı İmparatorluğumun yönetimi altında kalarak gelişti.
Sinop Kalesi. — Çok eski çağlardan kalma bir kaledir. Tarihi Hitit devrine kadar uzanır. Bugünkü kaleyi Pontos Kralı IV. Mithridates M.O. 72 yılında yaptırmıştır.
Sinop Kalesi’nin batı yüzünde Türkler’e ait eserlerin bulunduğu İçkalenin bazı kısımları harap olmuş, limana bakan yüzündeki surlar, burçlar az çok eski durumunda kalmıştır. Kalenin doğu, kuzey, güney kısımlarında Türkler’den kalma yazıtlara daha çok raslanır.
Kalenin kara kısmı, geniş bir savunma hendeğiyle berkitilmiştir. Kalenin bir zamanlar 4 kapısı vardı: Güneyde Kara Kapısı, doğuda İskele Kapısıs, kuzeyde kale ile deniz arasındaki düzlüğe açılan Ova Kapısı, gene denize bakan Batı Kapısı. Eskiden Sinop’un kale himayesinde bir de tersanesi vardı.
Sinop Kalesi, Osmanlılar devrinde zindan olarak kullanılmış, İstanbul’dan birçok siyasî suçlular oraya sürülmüştü. Cumhuriyet devrinde bu zindan modern bir cezaevi haline getirilmiştir. Bugün Sinop Bölge Ceza- evi’ndeki mahkûmlara birtakım el işleri öğretilmekte, bunların yaptıkları eserler yurdun her yanında rağbet görmektedir.

Sinop Kibrit Fabrikası

Sinop Kibrit Fabrikası binalarının ve kulesinin yıkılmadan önceki görünüşü, Basri ÖZGEN'in özel koleksiyonu

Sinop Kibrit Fabrikası'nda üretilen kibrit kutularının üzerinde bulunan amblemde Arapça harflerle "Türkiye Kibritleri Sinop Fabrikası" ibaresi yer almaktadır.

Sinop’ta Cumhuriyet Devri başlarında, modern ve büyük bir kibrit fabrikası kurulmuştu. İşletmeye açıldıktan kıs bir süre sonra fabrika, güney tarafından denize doğru kaymaya başladı. kaymanın önüne geçmek için sahilde beton ve demir kazıklardan setler yapıldı fakat kayma önlenemedi. Fabrika, aynı zamanda deniz kıyısında bulunan ve kuzey rüzgarları tarafından sürüklenen kumulların da istilasına uğramıştı. Güneye doğru ilerleyen kumlar, şöseyi aşarak fabrikanın makina ve kazan dairelerinin damları üzerine yığıldı. Kumların ağırlığına dayanamayan fabrikanın çatısı çöktü. Bu durum fabrikanın işleyymez duruma gelmesine sebep oldu. Daha sonra makineleri sökülerek İstanbul’a götürüldü ve Büyükdere’de yeniden kibrit fabrikası olarak işletmeye açıldı.

Bibliyografya

Bu konudaki eserlerin başlıcalan. — Sinop (O. Yalçın, 1972); Sinop Tarihine Ait Derleme Bilgiler (F. Dikmen, Î955); Sinop’ta Çandaroğulları Zamanına Ait Tarihî Eserler (M., Şakir, 1934); Sinop Coğrafyası (H. Tarkan,..1.941); Sinop* Vilâyeti Boyabat Havzası Petrol Sahasının Jeolojik Tertibi (M. Blu- menthâl» i942); Sinop Kazıları (Prof. Dr. E. Akurgal; >Türk Arkeoloji Dergisi», sayı I-IV, 1956); ^.Şelçukiler Zamanına Ait Eserler (M. Ş. Ülkütaşır, «Türk, Tarih, Arke- ologya, Etnografya Dergisi», 5. sayı, 1949); Sinop’un En Eski Buluntuları ve Kolonizasyonu Hakkında (Dr. Y. Boysal, «Türk Arkeoloji Dergisi», 2-8. sayı, 1958); Sinop İli (S. ve M. Canbeloğlu, 1972).